Һәүеректәр (икенсе киҫәк)

… - Класта Ғәҙелшин дежур! - Уҡытыусының һорауына яуап биргән староста Әлфиә Ғилманға ҡарап телен күрһәтте. Тегеһе сығып сепрәкте еүешләп кер­ет­те лә таҡтаны һөртөргә керешеп китте, Искәндәрҙең сираты икәнлеген белһә лә ҡа­й­­ымлашманы. Арҡаһы менән Әлфиәнең ҡыҙыҡһыныусан, Искәндәрҙең һөмһөҙ ҡар­аш­тарын тойҙо.

- Өйгә бирелгән мәсьәләне кем эшләп килде? - Математика уҡытыусыһы Ғә­ней ағай башын ҡалҡытты ла таралып төшкән сәстәрен бармаҡтарына аралап, пеләш түбәһенә өйә-өйә тирә-яғын байҡап төбәлде. - Кем сисеп «бишле» алырға теләй?

- Ғилман теләй! - Әлфиә тағы һикереп сыҡты.

- Староста әйткәс ни… - Уҡытыусы көлөмһөрәне. - Ғәҙелшин, тәүәкәллә әләй­гәс.

Мәктәптән ҡайтышлай уны Әлфиә ҡыуып етте:

- «Бишле» алыуың менән ҡотлайым, Ғәҙелшин.

Ғилман яуап ҡайтарманы, атлауында булды.

- Үпкәләнеңме? - Ҡыҙ уның аҙымдарына ҡулайлашып йәнәшәләп китте. - Эйе, бөгөн Искәндәр дежур ине. Нимә, ҡаршы әйтергә телеңде йотҡайныңмы?

- Староста һәр ваҡыт хаҡлы. Ә партком малайына дежурлыҡ бармай: берен­се­нән, абруйы төшә, икенсенән, устары ҡабара.

- Һин үҙеңде яҡлай алаһыңмы, юҡмы? Егет кеше көслө, ҡыйыу булырға, эргәһендәге яҡынын ҡурсырға бурыслы.

- Кемде, кемде?

- Кемде тип, яратҡан ҡыҙын.

- Минең яратҡан ҡыҙым юҡ.

- Ә… мине яҡлай алыр инеңме? - Әлфиә күлдәк итәген тартыштырып ҡый­паң­лап көйәҙләнде.

- Һине ана, партком малайы яҡлаһын.

- Бешмәгән! - Арҡаға портфель гөпөлдәне, ҡыҙ ҡайырылып тағы телен күр­һәт­те.

Сығарылыш кисәһендә Әлфиә Ғилманды үҙе эҙләп тапты:

- «Аҡ бейеү»гә саҡырырға рөхсәт итегеҙ…

- Әйҙә һуң…

Вальста әйләнеп киттеләр. Егет төштәренә инеп йөҙәткән һылыу йөҙҙө эргәһендә генә күрә, ҡыҙҙың ҡайнар тыны күкрәген үтәләй өткәндәй, йомшаҡ ҡулды ауырттырып ҡу­йыуҙан ҡурҡып ҡәҙерләп ҡыҫҡан. Уға рәхәт, шул тиклем дә рәхәт, бына ошолай ғү­­мер буйы бергәләп әйләнергә лә әйләнергә ине.

- Ғилман…

- Әү…

- Ҡайҙа уҡырға бараһың?

- Юлбайға. СПТУ-ға.

- Әй һине… - Ҡыҙ үпкәләгәндәй тынып ҡалды ла дауам итте. - Һинең белемең менән институтҡа ынтылып ҡарарға була.

- Аҡса юҡ. әсәйемдең ғүмер буйы һыйыр һауып, хәҙер быуындары һыҙ­лай. Уҡ­­ып сығып тракторға ултырһам, эшләтмәҫ инем, тағы ҡустымды үҫтерешергә кәр­әк.

- Мин университетҡа барып бәхетте һынап ҡарамаҡсымын.

- Уңыштар һиңә, инеүеңә ышанам.

- Искәндәр ауыл хужалығы институтына йыйына шикелле.

- Алдан һөйләшелгән-килешелгән, ярҙам итерҙәйҙәренә совхоздың ҡаҙы-ҡалъя­һы һоғондоролғандыр.

- Һоғондоролһа һуң? Кемдең ҡулында - шуның ауыҙында. Мөмкинселегем бу­л­­һа, мин дә шулай итер инем.

- Урындағы коммунистарҙы етәкләгән кешенең ундай насар өлгө күрһәтергә ха­ҡы юҡ.

- Их, һин, Ғәҙел…шин!

Таң һыҙылғансы мәктәп ихатаһында бейенеләр ҙә, офоҡ алһыулана башлағас, ҡо­яш ҡаршыларға Аҡтау ҡаяһы яғына, Һаҡмар буйына йүгерҙеләр. Иртәнге ысыҡлы үл­­әнде ярып, күпереп үҫкән тубылғыларға йәбешә-йәбешә ҡаяға үрмәләгәндә ет­әк­лә­шеп килгән Ғилман менән Әлфиәне Искәндәр ҡыуып етте лә ҡыҙҙы һелкетә тартып ал­ып алдан төштө. Әлфиә йылмая биреберәк ҡайырылды, мәгәр Ғилман менән ҡал­м­а­ны. Егеттең ошо мәлдә йөрәге ярһып туланы, әйтерһең дә, кемдер ҡәҙерле донъ­яһын аяуһыҙ емереп инде лә иң кәрәкле нәмәһен урлап сыҡты. Тартҡылашыр ҙа ине, ҡыҙ юрамал уның ҡулын үҙе ысҡындырҙы, эйәреп килмә, йәнәһе.

Ғилмандың аҙымдары әкренәйгәндән-әкренәйҙе, шунан бөтөнләй туҡтаны. Ул башҡаларҙан ҡалып, ҡайтыр яҡҡа ыңғайланы, ике тауҙы урталай бүлеп аҡҡан Ти­ләк инешенә эйелеп боҙҙай һалҡын һыуҙы услап маңлайына баҫты. Зиһене сафла­нып, яҡтырып киткәндәй булды. Ауыл яғындағы ҡалҡыулыҡҡа ынтылды: «Һәр кемдең үҙ бейеклеге!» Юлдан уң яҡҡа боролоп арыраҡ диуарҙай сысайған баҫҡыслы ҡаяға кү­тә­релде лә ҡулайлы ташҡа атланды.

Уйһыуҙарға ҡуйы һөттәй томан ятҡан. Тауҙарға һылашҡан суҡ ҡайындар, ҡупшы уҫаҡтар, уҡ ҡарағайҙар, бөҙрә йүкәләр шул томанға төрөнөп ойоп йоҡлайҙар төҫлө. Йы­лға буйлап те­ҙелеп үҫкән еректәр, талдар, муйылдар араһында береһе икенсеһен уҙ­ҙырырырға тырышып һандуғастар сутылдаша. Уларҙың сәмле моң бәйгеһе ҡояш ты­шау буйы күтәрелеп ихлас йылыта башлағансы дауам итәсәк.

Бына һиллекте тертләтеп сыбыртҡы шартланы, һайт-һайтлаған көр тауыш тау­ҙар­ға бәрелеп ҡабат-ҡабат ҡаҡлыҡты, кемуҙарҙан һыйырҙар мөңгөрәште. Тимәк ау­ыл­дан көтөү сыҡ­ҡан, хәҙер ул аҫтағы, уйһыуҙағы берләм һуҡмаҡтан Һаҡмарға ҡәҙәр ба­р­асаҡ та, йылға аша сығып, теге яҡ ярҙағы болонға һибеләсәк. ә ғүмере буйы мал көткән Әпсәләм биленә ҡыҫтырған ҡурайын һурып алып ойоҫҡотоп уйнап ебәрәсәк, һа­ндуғастарға та­ғы ла бер көндәш өҫтәләсәк.

Һуҡмаҡтан уфтанышып атлаған һыйырҙар каруаны күҙҙән юғалды. Туҡта, тарала башлаған томан араһында аҡ күлдәк күренде түгелме? Таныш һынды сырамытып күңеле елкенгән Ғилман «һә» тигәнсе баҫҡыстарҙы теүәлләп, ҡая өҫтөнән ырғыны ла шул яҡҡа ҡарай йүгерә-атлай китте.

- Әлфиә, тегендә башҡалар менән бергә таңды ҡаршылағың килмәйме ни?

- Әй, унда күңелһеҙ… ә һин нишләп башҡаларҙан ҡалдың?

- Мин дә үҙемде артыҡ кеше итеп тойҙом.

- Артыҡ түгелһең, бары өлөшөңдө башҡаларға үҙең теләп тоттороусы асыҡ ауыҙ ғына. Бары шул!

- Кем асыҡ ауыҙ?

- Һин, һин! - Үпкәләп турһайған ирендәр бүлтәйеп яҙылды, ҡыйғас ҡаштар юғ­а­ры сөйөлдө, уң яҡ бит тумалағында уймаҡ соҡор барлыҡҡа килде. Ҡыҙ сыл­ты­ра­т­ып көлдө лә йүгереп китте.

Тау итәген йәмләп үҫкән Ҡушҡайынға килеп әйләнә башланылар. Ҡыҙ үҙе ынтыл­ып егеттең ҡосағына тартыныуһыҙ һыйынды.

- Уф, арыным…

Өҫтөнә тауҙай ишелгән бәхеттән аҙаны ла ҡалды егет, төнө лә, көнө лә, төшө лә, өнө лә буталды

- Ғилман мине яратаһыңмы?

- Эйе…

- Бик-бикме?

- Эйе. Бик-бик.

- Мин дә… Тик һин гел генә ярат, һаҡла, минең өсөн көрәш, йәме…

(Дауамы бар)