Берҙән берем, бер генәм. (Хикәйә. Өсөнсө киҫәк. Дауамы бар.)

       Ошонан һуң был икәү менән осрашҡанда йылы иҫәнләшеп, аҙға ғына булһа ла туҡталып, хәл-әхүәлләшә башланым. Ләкин ар­ала­шы­уыбыҙ иҫәнләшеүҙән ары уҙма­ны, тегеләр ҡатыным менән ҡушып ҡат-ҡат са­ҡыр­һалар ҙа барып әйләнергә форсат сыҡманы, тағы ни ти­һәң дә ауылда көн итмәй­беҙ, бында икенсе йола, икенсе тәртип, саҡырған ергә лә һайлап ҡуҙғалалар, их­лас­лыҡ, хуш­­күңел­лек, иҫәпһеҙ-хисапһыҙ ҡу­наҡ­сыл­лыҡ, бер ҡатлылыҡ төҫ түгел ҡалаға. Үҙе­беҙ ҙә күнә барабыҙ замана ҡалы­бы­на, шулай тейеш, тип, сәйерһенмәй ҡабул итәбеҙ. Кил­геләп йөрөгөҙ, тип ҡыҫ­тай­быҙ ҙа бит, көнөн сәғәтен әйтеп өндәшеү юҡ. Ҡа­сан барыр­ға, ҡайһы мәл ҡулай булыр? Йорт хужаларын көтмәгәндә баҫып инеп уңай-һыҙ хәлдә ҡа­л­ыу­ың бар. Тимәк ан­ыҡ әйтмәй әй­ҙүк­ләү - әҙәп һаҡлап өн­дә­шеү генә, зыя­лылыҡ бил­дә­һе, үҙенә күрә этикет.  Шунан ары түгел.

       Бер мәл таныштарым зым-зыя юғалды. Даими осрап торғастары ғәҙәткә инеп ки­тә бит ул, хәҙер беҙҙең йорт янындағы Тайфурҙар яғына киткән тыҡрыҡҡа яҡынлаһам, тегеләрҙе эҙләп ян-яғыма ҡа­р­ап алам. Күр­ен­мәйҙәр. Юҡ, былай бармай, мотлаҡ хәлдәрен белергә кәрәк, тигән ҡа­рар­ға кил­дем.

       Эшемдән, гәзит редакцияһынан сыҡтым да машинама йүнәлгәйнем таныш тау­ы­ш­­­ты ишетеп туҡтаным:

            – Корбюратор көйлө эшләйме, башҡаса сөскөрмәй-бышҡырмаймы?

       Ҡараһам, минән биш-алты аҙым ситкәрәк Тайфур  баҫҡан.

            – Иҫәнме, әйҙә ултыр, ҡайтышлай юл ыңғайы һөйләшербеҙ, әйткәндәй, бөгөн һеҙгә инеп сыҡмаҡсы инем әле. Юғалдығыҙ бит көтмәгәндә. Тап килеп арыу иттегеҙ әле. - Ҡы­уанып шу­л­ай һөйләндем.

       Тайфур ҡымшанманы. Тора бирҙе. Мин дә асҡысты ҡулымда уйнатып көтәм. Ни­­­һа­­йәт та­­н­ышым битарафыраҡ ҡиәфәттә беҙҙән алыҫ түгел скверҙа күренгән ултыр­ғыс­ҡа ым­­­ла­ны:

            – Ҡабаланмаһағыҙ…

            – Сыуаҡлап алайыҡ, тимәксеһегеҙме? Әйҙә һуң. - Танышыма әйтеп бөтөргә лә бирмәй шулай тинем дә кабина ишеген шартлата ябып елтәңләп алдан тө-штөм. Әйтереңде ҡыҫҡа тот йәнәһе, ҡабаланам. Ултырғысҡа барып ялпаштыҡ. Тайфур ку­рт­ка кеҫәләрен һуҡҡы­лап тәмәке ҡабын килтереп сығарҙы ла сигарет тәҡдим итте.

            – Рәхмәт. Ауыҙыма алған нәмәм түгел

            – Маладис! - Ул ирендәренә ҡыҫҡанын тоҡандырып тәрән һурҙы ла төтөнөн мул итеп ситкә өргәс тәжрибәһеҙ йәш тәмәкесе ише сирылып сәсәп алды. - Таш­ла­ғай­ным ошо нәмәне, кире тартам хәҙер. Шыр дурак, тимәксеһегеҙме? - Ул асы йылмайҙы. – Дө­р­өҫ уй­лайһығыҙ. Хәлдәрегеҙ нисек?

            – Арыу. - Тарҡау яуапланым. Әле эш бит миндә түгел, Тайфурҙың үҙен то­то­шо аптырауға һала, шуға тегенең ары ни әйтерен көтәм.

            – Улайһа, яраған! - Ул уйҙарына бирелеп мөштәйә бирҙе лә эске ғазап сағ-ылған ҡарашын тирә-яғына йүнәлтте. - Әбейҙәр сы­­уағын әйтәм, ялтлап балҡый, әммә көҙ һалҡыны, яҡынлашып килгән ҡыш тыныуы шул ял­ты­­ра­у­ыҡҡа төрөнгән. Бынау ҡояшы ла теге көндәге ямғырҙан һуң йылынып китә алмай. - Муйынына һалған йоҡа шарфын төҙәтештерҙе, курткаһының яртылаш тартылған за­мо­гын өҫкәрәк күтә­рҙе.   

       Теге саҡ яуап таба алмаған һорауымдың асылын ас­тым шикелле - Тай­фурҙың ҡарашы төбөнә моңһоулыҡ һәм кәмһенеү йәше­рен­гән дәһә, Йыһаниәнең йыл-майып ҡараған күҙҙәрендә лә шул эҙҙәр төҫмөрләнә ине…

            – Бөтә ялтыраған баҙлауыҡ йылытмай инде ул. - Әңгәмәсемдең ары ни әй-терен көтөп һүҙ осон ялғағайным да, ул ары өндәшмәне, ирендәрен ҡымтып шымтайҙы. Мин дә уны ҡаба­лан­дырмай-ҡыҫтамай ян-тирәмде тамаша ҡылам.

       Көҙ миҙгеленең үтә күренмәле сыуаҡ та, сағыу ҙа көндәре. Бына ул тағы ла бе-ра­у­ыҡ һуңғы ма­тур­лығында яныр ҙа ҡабаланып төҫ ташлар, ут ҡапҡандай ян­ған ағас­тар ял­анғасланыр, мәле еткәс ямғыр быҫ­ҡаҡ­ларға тотонор, ер, йәнә, бар­­ тирә яҡ, ан­ау йорттар шул һалҡын там­сыларға ҡойоноп өшөр, күшегер, ҡош­тар тубы ла шул өшәндергес тыныуҙан ҡас­ҡан­дай һағышлы иңрәп көнъяҡҡа ҡа­р­ай тартылыр. Элекке көн ҡапыл һалҡынайтып алғайны, әле эргәләге ҡырау һуҡҡан түт­әл-дәр ҡар­а­йып ҡыуарған. Тик башын аҫҡа эйгән бер сәскә генә бирешмәй ҡалып йәм-матурлыҡ сә­с­ә. Уның таждары аҫтына ҡанаттарын йыйып сыбар күбәләк боҫҡан. Йылы миҙ­гел­дең һуңғы илселәре - берҙән-бер сәскә бөртөгө, йәйге торлағынан яҙып аҙашҡан бисара күбә­ләк…

       Тайфур тәмәкеһен тартып бөттө лә төпсөгөн ынтылып эргәләге сүп һауытына ыр­ғ­ы­т­ҡас, ҡул­дарын кеҫәләренә тығып муйынын ҡожрайтып торғоҙолған яға эсенә тартты:

            – Айҙар ағай, һеҙ, ней, әпәләнмәгеҙ әле артыҡлап, әйтер һүҙем бар… Ике ай була тиҙҙән… Йыһаниәнән киткәнгә …

    Көтөлмәгән яңылыҡтан бөтөнләй туғарылдым, ысынмы-бушмы был, тиергә уҡ­тал­дым, тик урынһыҙ һорауым алҡымыма һыҡып ауыр көр­һөнөү бул­ып сыҡты.

            – Нишләп, тип һорамаҡсыһыңмы? - Тайфур «һин» гә күсеп шулай тине лә яуа­бын да ҡай­тар­ҙы. - Белмәйем, бер ни ҙә белмәйем! Шайтан ҡотортто, тиҙәр бит әле, шул алйыт­ҡан­дыр, күҙҙәремде бәйләгәндер. Нимә эшләгәнемде әле лә аҙағынаса тө­ш­ө­нөп ет­мә­йем. Ғәфү итмәҫлек хыянат ҡылғанымды ла яҡшы аңлайым, тик күңе­лем­дә там­сы ла үкенеү тойғоһо юҡ нишләптер. Аҙғынлыҡмы был? Улай ти­һәң ошоға тик­лем дә боҙоҡлоҡтар ҡылырға яйы сыға ине, иҫем дә китмәне лә баһа. Ә был юлы…  - Тайфур яңынан сигарет сығарып бармаҡтар­ында әүәләргә керешкәйне тәмә­ке онтаҡтары ҡа­ғы­ҙы­нан һытылып ергә һи­бел­де. Ир ҡулындағын асыу менән ситкә атып бәргәс сү­местәй йоҙроғон ҡабаттан кеҫәһенә йәшерҙе.

            – Улай икән…

            – Улай икән, тип һуҙыуы еңел ул! - Тайфур көтмәгәндә тоҡанып ырғып тороп сәбәләнеп йөрөп алды ла ҡаршыма баҫты. - Бына һин ағай, ғәйепһеҙлегемә ыша­на­һыңмы?

            – Ышанырға һуң, һөйләгәнеңдең айышына бер ҙә генә лә төшөнмәйем. Бәр­гес­лә­нмәҫ элек китеп ҡотолһам да шөкөр. - Көсөргәнешлекте йом­шар­­тырға теләп көл­өм­һөрәнем.

            – Үҙемде кем дөмбәҫләһен әле! - Тайфур ярпылдап кире эргәмә сүкте лә тынып ҡалды, бер аҙҙан бөтөнләй тынысланды шикелле, ҡабаланмай сигарет сығар-ып то­ҡ­ан­­дырҙы, төтөнгә эйәреп уның яҙмыш хикәйәһе ағылды.